ፈጠራ

ምዕራፍ ፩: መግቢያ

ቂሮስ በአዲስ አበባ ውስጥ በሚገኝ የጥበብ ማዕከል ላይ ሪፖርት ለማዘጋጀት ሲሄድ፣ ታዋቂው ሰዓሊ አቶ መኮንን እንደጠፋ ይሰማል። መጀመሪያ ላይ ቂሮስ ይህን ክስተት እንደ ተራ ዜና ይመለከተዋል፣ ነገር ግን በማዕከሉ ውስጥ ያጋጠሙት ሰዎች እና የተመለከታቸው ነገሮች የበለጠ ምስጢራዊ መሆናቸውን ይገነዘባል።

ምዕራፍ ፪: የጠፋው ሰዓሊ

ቂሮስ ስለ አቶ መኮንን መጥፋት ማጣራት ይጀምራል። ከሰዓሊው ቤተሰብ እና ከጓደኞቹ ጋር ተነጋግሮ ሰዓሊው ከመጥፋቱ በፊት አንድ ምስጢራዊ የጥበብ ስራ እየሰራ እንደነበር ይማራል። ይህ የጥበብ ስራ ከአንድ ጥንታዊ የኢትዮጵያ ቅርስ ጋር የተያያዘ ሊሆን እንደሚችል ፍንጭ ያገኛል።

ምዕራፍ ፫: የቤተሰብ ታሪክ

ቂሮስ የራሱን የቤተሰብ ታሪክ መመርመር ሲጀምር፣ አያቱ ከአቶ መኮንን ጋር የጠበቀ ግንኙነት እንደነበራቸው ይገነዘባል። ይህ ግንኙነት ከአንድ የተወሰነ የጥበብ ስራ ጋር የተያያዘ ሲሆን፣ ያ ስራ በቤተሰቡ ውስጥ ለትውልዶች ሲተላለፍ ቆይቷል። ቂሮስ ይህን ታሪክ ሲያጠናቅቅ፣ የራሱ ማንነት ከምርመራው ጋር እንደተያያዘ ይሰማዋል።

ምዕራፍ ፬: የጥበብ ስራው ምስጢር

ቂሮስ የጠፋውን የጥበብ ስራ ፍንጭ ለማግኘት ወደ ተለያዩ ቦታዎች ይጓዛል። በዚህ ጊዜ ከሰዓሊው የቅርብ ጓደኛ እና ከአንድ የጥንታዊ ቅርስ ባለሙያ ጋር ይገናኛል። እነዚህ ሰዎች ስለ ስራው የተለያዩ መረጃዎችን ይሰጡታል፣ ነገር ግን እያንዳንዳቸው የራሳቸውን ምስጢር ይዘው ይታያሉ።

ምዕራፍ ፭: የፖለቲካ ተጽእኖ

ምርመራው እየገፋ ሲሄድ፣ ቂሮስ የጥበብ ስራው ከአንድ የፖለቲካ ሴራ ጋር የተያያዘ መሆኑን ይገነዘባል። አንዳንድ ኃይለኛ ሰዎች ይህን ስራ ለራሳቸው ጥቅም ሊጠቀሙበት ይፈልጋሉ። ቂሮስ በዚህ ምክንያት ከህይወቱ አደጋ ጋር ይጋፈጣል፣ ነገር ግን እውነቱን ለማወቅ ቆርጦ ይቀጥላል።

ምዕራፍ ፮: የተገኘው ፍንጭ

ቂሮስ በመጨረሻ የጠፋውን የጥበብ ስራ የሚያመለክት ፍንጭ ያገኛል። ይህ ፍንጭ ወደ አንድ የተወሰነ ቦታ ይመራዋል፣ እዚያም ሰዓሊው ተደብቆ የነበረ ይመስላል። ቂሮስ ከሰዓሊው ጋር ለመገናኘት ሲሞክር፣ አንዳንድ እንቅፋቶች ያጋጥሙታል።

ምዕራፍ ፯: እውነቱ መገለጥ

ቂሮስ ሰዓሊውን አገኘው እና እውነቱን ተረዳ። ሰዓሊው ሳይጠፋ ቀርቶ ሆን ብሎ ተደብቆ ነበር፣ ምክንያቱም የጥበብ ስራው አንድ አስከፊ የሆነ የቤተሰብ ምስጢር ይዟል። ይህ ምስጢር ከቂሮስ የራሱ ቤተሰብ ጋር የተያያዘ ነው። ቂሮስ ይህን ሲረዳ፣ የራሱን ማንነት እንደገና መገንባት ይጀምራል።

ምዕራፍ ፰: መደምደሚያ

ቂሮስ የተገኘውን እውነት ለህዝብ ለማቅረብ ይወስናል፣ ምንም እንኳን ይህ ከባድ ውሳኔ ቢሆንም። የጥበብ ስራው በሙዚየም እንዲቀመጥ ይደረጋል፣ እና ቂሮስ ከቤተሰቡ ታሪክ ጋር ሰላም ይፈጥራል። ታሪኩ የሚያበቃው ቂሮስ ወደ ፊት በመመልከት እና አዲስ ህይወት በመጀመር ነው።

«ፈጠራ» የኢትዮጵያው ታዋቂ ደራሲ እስጢፋኖስ አበባው ልዩ የሥነ-ጽሑፍ ስራ ነው። ደራሲው በአማርኛ ልቦለድ ዓለም ውስጥ በሚስጥራዊና ምስጢራዊ ትረካዎቹ የሚታወቁ ሲሆን፣ ይህ መጽሐፋቸው በ2010ዎቹ መገባደጃ ላይ በአዲስ አበባ ታትሞ ለንባብ በቅቷል። መጽሐፉ የሰውን ልብ ወለድ አስተሳሰብ፣ የፈጠራ ሃይልና ከእውነታው ጋር ያለውን ውስብስብ ግንኙነት የሚዳስስ ነው። ስራው በኢትዮጵያውያን አንባቢያን ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነትን ያተረፈ ሲሆን፣ በዘመናዊ የአማርኛ ሥነ-ጽሑፍ ውስጥ ትልቅ ስፍራ የሚሰጠው ጠቃሚ የጥበብ ስራ ነው።

መጽሐፉ የሚጀምረው በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ በሚገኝ አንድ ጥንታዊ ቤተ-መዘክር ውስጥ በተገኘ እንግዳ የሆነ ቅርስ ዙሪያ ነው። ዋናው ገፀ-ባለቤት የሆነው ወጣት ተመራማሪ አቶ ሰለሞን በድንገት ከቅርሱ ጋር የተያያዘ ምስጢራዊ የእጅ ጽሑፍ ሲያገኝ፣ የታሪኩ መነሻ ይሆናል። ይህ የእጅ ጽሑፍ ከመቶ ዓመታት በፊት የነበረ ምስጢራዊ ማኅበር ስለፈጠረው ልዩ የፈጠራ ቴክኖሎጂ ይገልጻል።

ታሪኩ በሁለት ትይዩ ዘመናት ይካሄዳል፡ በአሁኑ ጊዜ የሰለሞን ምርመራ፣ እና በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ የነበረው የፈጠራውን ምስጢር የፈጠረው ጥበበኛ ሰው ታሪክ። ሰለሞን በምርመራው ሂደት ውስጥ እያለ፣ የተለያዩ ገፀ-ባለቤቶችን ያገኛል፡ የቤተ-መዘክሩን አስተዳዳሪ የሆነችውን እንቁ ሥላሴ፣ ምስጢራዊውን ሽማግሌ አባ ገብርኤልን፣ እና የቅርስ ሕገ-ወጥ ነጋዴ የሆነውን አቶ ገረመውን። እያንዳንዱ ገፀ-ባለቤት የራሱ የሆነ ዓላማና ምስጢር አለው፣ ይህም ታሪኩን ይበልጥ ውስብስብ ያደርገዋል።

የታሪኩ ዋና ክስተቶች የሚያጠነጥኑት በፈጠራ ሃይል ዙሪያ ባሉ ፍልስፍናዊ ጥያቄዎች ነው፡ ፈጠራ ምንድን ነው? አንድ ሀሳብ ከአእምሮ ወደ እውነታ የሚሸጋገረው እንዴት ነው? የፈጠራ ሃይል ጥቅም ላይ የሚውለው ለበጎም ለክፉም ይሆናልን? ታሪኩ እነዚህን ጥያቄዎች በሚያስደንቅ የትረካ ዘዴ ይዳስሳል፣ አንባቢውን ወደ ጥልቅ አስተሳሰብ ይመራዋል።

ሰለሞን—ዋናው ገፀ-ባለቤት—የምርመራ ጉጉትና የማወቅ ጥማት ያለው ወጣት ነው። ከጊዜ ወደ ጊዜ ምርመራው እየጠለቀ ሲሄድ፣ የራሱን የህይወት ታሪክ ምስጢር ይገነዘባል። እንቁ ሥላሴ ጠንካራ ሴት ገፀ-ባለቤት ስትሆን፣ የቤተ-መዘክሩ ባለቤትነቷ ከቅርሱ ምስጢር ጋር የተያያዘ ነው። አባ ገብርኤል የጥንት እውቀት ተጠባባቂ ሲሆን፣ የፈጠራው ትክክለኛ ባለቤት ማን እንደሆነ የሚያውቅ ብቸኛው ሰው ነው።

አቶ ገረመው የታሪኩ ተቃዋሚ ሲሆን፣ ለገንዘብና ለስልጣን ሲል ምስጢሩን ለመጠቀም ይፈልጋል። ገፀ-ባለቤቶቹ መካከል ያለው ግንኙነት ውስብስብና ተለዋዋጭ ነው፣ በታሪኩ ሂደት ውስጥ አመኔታ፣ ክህደት፣ ፍቅርና ጥላቻ እየተፈራረቁ ይታያሉ። የ19ኛው ክፍለ ዘመን ገፀ-ባለቤት የሆነው ደግሞ አለቃ ወልደ-ሚካኤል፣ የፈጠራውን ሃይል የፈጠረው ምሁር ነው። የእሱ ታሪክ ከሰለሞን ታሪክ ጋር በሚያስደንቅ ሁኔታ ይገናኛል።

የመጽሐፉ ዋና ጭብጥ «ፈጠራ» ራሱ ነው—በሁለት መልኩ፡ የጥበብ ፈጠራና የቴክኖሎጂ ፈጠራ። መጽሐፉ የሰውን የመፍጠር ችሎታ እንደ ሁለት አፍ ሰይፍ ያቀርበዋል፡ ለበጎ ወይም ለክፉ መዋል ይችላል። የእውቀት ግንዛቤና የኃላፊነት ስሜት ጭብጥ በታሪኩ ውስጥ ተደጋጋሚ ነው—ማወቅ ብቻ ሳይሆን በእውቀት መጠቀም የሚጠይቀውን ኃላፊነት መረዳት ወሳኝ ነው።

የቅርሱ ምስጢር የሰውን የማወቅ ጉጉትና የማይታወቅን የመፍራት ስሜት ይወክላል። ቤተ-መዘክሩ ራሱ የታሪክ ትውስታና የዘመናት መሻገሪያ ምልክት ነው። የእጅ ጽሑፉ የትውልድ ትስስርን፣ የእውቀት ሽግግርንና የቃል ኪዳንን ይወክላል። ጨለማና ብርሃን፣ ምስጢርና ግልጽነት፣ እምነትና ጥርጣሬ—እነዚህ ሁሉ በታሪኩ ውስጥ ተምሳሌታዊ በሆነ መልኩ ተጠቅመዋል።

መጽሐፉ የኢትዮጵያን ባህላዊ እሴቶችና ዘመናዊ ቴክኖሎጂን