6 Best José Rizal Quotes

“Sapagkat upang maging malaya, kailangan nating maging karapat-dapat sa kalayaan. Walang mang-aalipin kung walang paaalipin.”

Ito ay sinabi ni Padre Florentino kay Simoun sa huling kabanata. Ipinapahiwatig nito na ang tunay na kalayaan ay hindi makakamit sa pamamagitan ng rebolusyon o karahasan, kundi sa pamamagitan ng edukasyon, pagpapabuti ng sarili, at pagiging karapat-dapat sa kalayaan. Ito ang pangunahing mensahe ng nobela.

“Ang karunungan ay hindi ipinagkakaloob kundi sa mga karapat-dapat.”

Mula kay Simoun, na nagpapahiwatig na ang kaalaman ay para sa mga handang lumaban para dito.

“Ang isang bayang api ay hindi dapat maghintay ng awa, kundi ng katarungan.”

Isang pahayag na nagpapahiwatig ng pangangailangan para sa pagkilos laban sa pang-aapi.

“Walang mang-aalipin kung walang napaaalipin.”

Mula kay Padre Florentino, na nagpapahiwatig ng responsibilidad ng mga Pilipino sa kanilang sariling kalagayan.

“Ang pag-ibig sa bayan ay hindi nasusukat sa salita kundi sa gawa.”

Isang pangkalahatang tema na ipinapakita sa mga sakripisyo ng mga tauhan.

“Ang kabataan ang pag-asa ng bayan.”

Bagamat hindi direktang sinabi sa nobela, ito ay isang malakas na mensahe na ipinahihiwatig sa mga tauhang kabataan at kanilang mga pangarap.